خمس

مقدمه

خمس یکی از فروعات دین، مظهر تعبد، تشکر از آنچه خداوند به عنوان سرمایه به انسان عنایت کرده است، اعلام همدردی با مستمندان، اعلام مشارکت در تبلیغ دین، مظهر جهاد با مال که در قرآن مقدم بر جهاد با جان ذکر شده است، می باشد.

خمس در قرآن

«....و اَعلَمُوا انَّما غَنِمتُم مِن شیءٍ  فََاَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَ للرَّسولِ ولِذِی القُربی وَ الیَتامی و المَساکین وَ ابنِ السَّبیلِ ....»

«بدانید هر چیزی را که به دست آورید پنج یک آن برای خدا و رسول خدا و خویشان او و یتیمان و مسکینان و در راه ماندگان  است.»

سوره انفال آیه 41

فضیلت پرداخت خمس در کلام معصوم(ع)

امام صادق (ع) فرمودند:

یک درهم که در راه حج خرج شود بهتر از هزار هزار درهمی است که در غیر حج خرج می شود و یک درهم که برای سهم امام دهند (از خمس و غیر آن از هدایا) بهتر از هزار هزار درهمی که در راه حج صرف شود.    من لا یحضر الفقیه،شیخ صدوق

آثار پرداخت خمس

1-  خشنودی خداوند تعالی، پیامبر (ص) و امام(ع).

2-  کم شدن علاقه نسبت به مال دنیا که رأس همه خطاهاست.

3-  توجه به فقرا و مساکین که جزء وظایف انسان است.

4-  رشد مالی و برکت در زندگی.

5-  بیمه عمر و زندگی از حوادث ناگوار .

6-  جلوگیری از ورشکستگی و از دست رفتن سرمایه .

7-  تقویت ایمان و نزدیکی به خداوند متعال .

8-  حلال و پاکیزه شدن اموال و دارایی.

9-  پرورش سجایای اخلاقی، سخاوت و گذشت.

10-                     صحیح شدن تصرفات مالی.

                                         برگرفته از احادیث معصومین(ع)

نقش خمس در گسترش معارف اهل بیت (ع)

خمس در گسترش معارف اهل بیت (ع) و پشتوانه دین و نیز استقلال فرهنگی حوزه های اسلامی نقش بسزایی دارد.

مردم  با پرداخت خمس به مراجع عالی قدر شیعه، آنان را قادر می سازند  کارهای زیاد و مهمی در راه گسترش معارف اسلام انجام دهند که اهم آنها به شرح زیر است:

1-  تاسیس و اداره حوزه های علمیه .

2-  تاسیس کتابخانه در شهرها به ویژه در مراکز علمی.

3-  پشتیبانی از شیعیان و مسلمانان جهان جهت دفاع از اسلام در مقابل  تجاوز ستمگران.

4-  تاسیس مراکز فرهنگی و تبلیغی .

5-  اعزام مبلغ به شهر ها و کشورهای اسلامی.

رابطه خمس و نماز

1-  نماز خواندن در لباسی که خمس آن پرداخت نشده، باطل است.

2-  اگر در مکانی که خمس به آن تعلق گرفته و خمس آن پرداخت نشده یا با پولی که خمس به آن تعلق گرفته تهیه شده باشد. مثلا  با پولی که خمس دارد منزلی خریداری کند و در آن نماز بخواند، نمازش باطل است.

    توضیح المسائل امام خمینی (ره) ، مسئله 815و873

مالیات و خمس

برخی افراد پرداخت مالیات به جمهوری اسلامی را بهانه ندادن خمس قرار می دهند، در حالیکه مالیات جزء مخارج کسب و کار است که از منفعت سالیانه کسر می گردد و مابقی مشمول قانون خمس می گردد.

به یک استفتاء از حضرت امام خمینی (ره) توجه فرمایید:

آیا مالیاتی که در کشورجمهوری اسلامی پرداخت می شود به جای وجوهات حساب می شود یا این که باید هر دو را پرداخت ؟

« مالیات بابت وجوه شرعیه محسوب نمی شود»

                         استفتائات حضرت  امام خمینی (ره)

شب گر رخ مهتاب نبیند سخت است        لب تشنه اگر آب نبیند سخت است

ما نوکر و ارباب تویی مهدی جان               نوکر رخ ارباب نبیند سخت است

عاقبت کسی که خمس نمی دهد ( از دیدگاه معصومین (ع))

1-  متجاوز به بیت المال مسلمین است چون خمس یکی از حقوق مالی مسلمین است.

2-  در نسل او اثر منفی می گذارد .

3-  حق تصرف در اموال خود را ندارد.

4-  برکت از اموالش برداشته می شود.

5-  موجب می شود که اموالش در کار خیر مصرف نشود.

6-  عباداتش دچار اشکال می شود.

7-  حرف حق در او اثر نمی کند.

8-  دین و ایمانش از بین می رود.

9-  در صحرای محشر گرفتار خواهد شد.

روش محاسبه خمس

پس از مشخص کردن مرجع تقلید:

الف) ابتدا لوازمی را که خمس ندارند مشخص می کنیم  و از گردونه حسابرسی خارج می کنیم . ( لوازم در صورتی متعلق به خمس نیست که در حد شأن شخص باشد و قبل از تعلق خمس به پول آنها ، خریداری شده باشد.)

ب) همه چیزهایی که خمس به آن تعلق می گیرد را به قیمت در آورده و حساب می نماییم.

ج) بدهکاری های فعلی کسر می گردد. (لازم به ذکر است که این بدهی ها باید مربوط به مؤونه زندگی باشد نه ازدیاد ثروت و نه وجوهاتی که از طریق دست گردان با حکم شرع، بدهکار است.)

د) باقیمانده تقسیم بر پنج می شود.

چیزهایی که خمس ندارد

1-  ارثیه: مگر این که بداند خمس آن داده نشده و همچنین، مگر ارثی که گمان نمی برد که به او برسد، مثل ارث بردن از خویشاوندان دور.

2-  مهریه زنان ( طبق فتوا)

3-  زیور آلات زنان؛ اگر به مقدار شأن او باشد و بر پول خرید آن سال نگذشته باشد.

( تمام موارد بالا در صورتی است که از شأن او زیادتر نبوده و زیاده روی هم نکرده باشد و الا نسبت به مقدار زیاد آن باید خمس بدهید.)

چیزهایی که خمس دارد (از درآمد سالانه)

1-  پول نقد یا چکی که وصول شود.(در طول سال خمسی)

2-  سهام شرکت

3-  زمین مازاد بر نیاز خود و فرزندانش.

4-  خانه مازاد بر نیاز خود و فرزندانش.

5-  سرمایه

6-  کالای استفاده نشده که معمولا مورد نیاز نبوده است .

7-  وسیله نقلیه کاری

8-  طلب قابل وصول

9-  تمام موارد خوراکی و غیر خوراکی که در پایان سال خمسی اضافه آمده است.

اقسام سرمایه

1-  زمین کشاورزی و موتور آب کشی

2-  وسیله نقلیه کاری

3-  مغازه یا خانه ای که آن را اجاره داده و مازاد بر نیاز او است.

4-  کارخانه یا کارگاه ( شامل دستگاه ها، اجناس و مکان آن می شود.)

5-  مشارکت و مضاربه

   ( پس سرمایه به چیزی گفته می شود که شخص با آن کسب درآمد می کند.)

بدهکاری ها

1-  اجاره منزل یا مغازه که فعلاً بدهکار است.

2-  قسط وام که موقع پرداخت آن رسیده است.

3-  بدهی های دیگر مثل قرض یا نسیه گرفتن. در صورتی که قرض او مربوط به همان سال و مربوط به مؤونه باشد. (پس بدهکاری هایی که مربوط به همان سال است کسر می گرددو شامل بدهی های سال آینده نمی گردد.)